ရော်ဘာအိုမင်းခြင်းအကြောင်း ဗဟုသုတ

၁။ ရော်ဘာအိုမင်းခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒါက မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဘာကိုပြသလဲ။
ရော်ဘာနှင့် ၎င်း၏ထုတ်ကုန်များကို ပြုပြင်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ပိုင်းအချက်များ၏ ပြည့်စုံသောလုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် ရော်ဘာ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတုဗေဒဂုဏ်သတ္တိများနှင့် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများသည် တဖြည်းဖြည်းယိုယွင်းလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့၏အသုံးပြုမှုတန်ဖိုးကို ဆုံးရှုံးသွားပါသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုကို ရော်ဘာအိုမင်းခြင်းဟုခေါ်သည်။ မျက်နှာပြင်တွင် အက်ကွဲခြင်း၊ ကပ်စေးခြင်း၊ မာကျောခြင်း၊ ပျော့ပျောင်းခြင်း၊ ထုံးကျောက်ကဲ့သို့ ဖြူဖျော့ခြင်း၊ အရောင်ပြောင်းခြင်းနှင့် မှိုပေါက်ခြင်းအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
၂။ ရော်ဘာသက်တမ်းရင့်ခြင်းကို သက်ရောက်မှုရှိသော အချက်များကား အဘယ်နည်း။
ရော်ဘာအိုမင်းရင့်ရော်မှုကို ဖြစ်စေသော အချက်များမှာ-
(က) ရော်ဘာရှိ အောက်ဆီဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်သည် ရော်ဘာမော်လီကျူးများနှင့် ဖရီးရယ်ဒီကယ် ကွင်းဆက်ဓာတ်ပြုမှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး မော်လီကျူးကွင်းဆက် ပြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ ဖြတ်ကျော်ချိတ်ဆက်ခြင်းကြောင့် ရော်ဘာဂုဏ်သတ္တိများ ပြောင်းလဲလာပါသည်။ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ပြုမှုသည် ရော်ဘာအိုမင်းရင့်ရော်ရခြင်း၏ အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
(ခ) အိုဇုန်းနှင့် အိုဇုန်း၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်သည် အောက်ဆီဂျင်ထက် များစွာပိုမိုမြင့်မားပြီး ပိုမိုပျက်စီးစေပါသည်။ ၎င်းသည် မော်လီကျူးကွင်းဆက်ကိုလည်း ချိုးဖျက်သော်လည်း ရော်ဘာအပေါ် အိုဇုန်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ရော်ဘာပုံပျက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားပါသည်။ ပုံပျက်နေသော ရော်ဘာ (အဓိကအားဖြင့် မပြည့်ဝသော ရော်ဘာ) တွင် အသုံးပြုသောအခါ၊ ဖိစီးမှုလုပ်ဆောင်ချက် ဦးတည်ရာနှင့် ထောင့်မှန်ကျသော အက်ကွဲကြောင်းများ ပေါ်လာပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ "အိုဇုန်းအက်ကွဲ" ဟုခေါ်သည်။ ပုံပျက်နေသော ရော်ဘာတွင် အသုံးပြုသောအခါ၊ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အောက်ဆိုဒ်အလွှာတစ်ခုသာ အက်ကွဲခြင်းမရှိဘဲ ဖွဲ့စည်းသည်။
(ဂ) အပူ- အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်းသည် ရော်ဘာ၏ အပူအက်ကွဲခြင်း သို့မဟုတ် အပူဖြတ်ကျော်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် အပူ၏ အခြေခံအကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ အသက်ဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အောက်ဆီဂျင်ပျံ့နှံ့မှုနှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးပြီး အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးတုံ့ပြန်မှုကို အသက်ဝင်စေသောကြောင့် ရော်ဘာ၏ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးတုံ့ပြန်မှုနှုန်းကို အရှိန်မြှင့်ပေးပြီး ၎င်းသည် အဖြစ်များသော အိုမင်းရင့်ရော်မှုဖြစ်စဉ် - အပူအောက်ဆီဂျင်အိုမင်းရင့်ရော်မှုဖြစ်သည်။
(ဃ) အလင်း- အလင်းလှိုင်းတိုလေ၊ စွမ်းအင်ပိုများလေဖြစ်သည်။ ရော်ဘာကိုပျက်စီးစေသည့်အရာမှာ စွမ်းအင်ပိုများသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များဖြစ်သည်။ ရော်ဘာမော်လီကျူးကွင်းဆက်၏ ကွဲအက်ခြင်းနှင့် ဖြတ်ကျော်ချိတ်ဆက်ခြင်းကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေရုံသာမက၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည် အလင်းစွမ်းအင်စုပ်ယူမှုကြောင့် free radical များကိုထုတ်ပေးပြီး အောက်ဆီဒေးရှင်းကွင်းဆက်တုံ့ပြန်မှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ပြီး အရှိန်မြှင့်ပေးသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် အပူပေးသည့်အနေဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။ အလင်းလုပ်ဆောင်ချက်၏ နောက်ထပ်ဝိသေသလက္ခဏာ (အပူလုပ်ဆောင်ချက်နှင့်မတူ) မှာ ရော်ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အဓိကဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကော်ပါဝင်မှုမြင့်မားသော နမူနာများအတွက် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ကွန်ရက်အက်ကွဲကြောင်းများရှိမည်ဖြစ်ပြီး ဆိုလိုသည်မှာ "အလင်းအမှောင်အပြင်ဘက်အလွှာအက်ကွဲကြောင်းများ" ဟုခေါ်သည်။
(င) စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှု- စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှု၏ ထပ်ခါတလဲလဲလုပ်ဆောင်မှုအောက်တွင် ရာဘာမော်လီကျူးကွင်းဆက်သည် ဖရီးရယ်ဒီကယ်များထုတ်လုပ်ရန် ကျိုးပဲ့သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အောက်ဆီဒေးရှင်းကွင်းဆက်တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စက်ပိုင်းဆိုင်ရာဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖွဲ့စည်းပေးမည်ဖြစ်သည်။ မော်လီကျူးကွင်းဆက်များ၏ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာခွဲထွက်မှုနှင့် အောက်ဆီဒေးရှင်းလုပ်ငန်းစဉ်များ၏ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာအသက်ဝင်မှု။ မည်သည့်အရာက အသာစီးရနေသည်မှာ ၎င်းကိုထားရှိသည့်အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ထို့အပြင်၊ ဖိစီးမှု၏လုပ်ဆောင်ချက်အောက်တွင် အိုဇုန်းအက်ကွဲခြင်းကို ဖြစ်စေရန်လွယ်ကူသည်။
(စ) အစိုဓာတ်- အစိုဓာတ်၏အကျိုးသက်ရောက်မှုတွင် ရှုထောင့်နှစ်ခုရှိသည်- ရော်ဘာသည် မိုးရေစိုခံသောလေထုထဲတွင် မိုးရေနှင့်ထိတွေ့သောအခါ သို့မဟုတ် ရေထဲတွင်နှစ်မြှုပ်သောအခါ အလွယ်တကူပျက်စီးနိုင်သည်။ ရော်ဘာရှိ ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သောပစ္စည်းများနှင့် ကြည်လင်သောရေအုပ်စုများကို ရေဖြင့်ထုတ်ယူပြီး ပျော်ဝင်စေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရေဓာတ်ပြိုကွဲခြင်း သို့မဟုတ် စုပ်ယူခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ရေနှစ်မြှုပ်ခြင်းနှင့် လေထုထိတွေ့မှုတို့၏ တစ်လှည့်စီလုပ်ဆောင်မှုအောက်တွင် ရော်ဘာပျက်စီးမှုကို အရှိန်မြှင့်ပေးလိမ့်မည်။ သို့သော် အချို့ကိစ္စများတွင် အစိုဓာတ်သည် ရော်ဘာကို မထိခိုက်စေဘဲ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကိုပင် နှောင့်နှေးစေသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။
(ဆ) အခြား- ရော်ဘာကို သက်ရောက်မှုရှိသော ဓာတုမီဒီယာ၊ ပြောင်းလဲနိုင်သော ဗယ်လင့်စ်သတ္တုအိုင်းယွန်းများ၊ မြင့်မားသောစွမ်းအင်ရောင်ခြည်၊ လျှပ်စစ်နှင့် ဇီဝဗေဒ စသည်တို့ ရှိပါသည်။
၃။ ရော်ဘာအိုမင်းရင့်ရော်မှု စမ်းသပ်နည်းလမ်းများ အမျိုးအစားများကား အဘယ်နည်း။
အမျိုးအစားနှစ်ခုခွဲခြားနိုင်သည်-
(က) သဘာဝအိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်နည်းလမ်း။ ၎င်းကို လေထုအိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်မှု၊ လေထုအရှိန်မြှင့်အိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်မှု၊ သဘာဝသိုလှောင်အိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်မှု၊ သဘာဝအလတ်စား (မြှုပ်နှံထားသောမြေစသည်ဖြင့်) နှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်မှုဟူ၍ ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။
(ခ) အတုအယောင်အရှိန်မြှင့်အိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်နည်းလမ်း။ အပူအိုမင်းခြင်း၊ အိုဇုန်းအိုမင်းခြင်း၊ ဓာတ်ပုံအိုမင်းခြင်း၊ အတုအယောင်ရာသီဥတုအိုမင်းခြင်း၊ ဓာတ်ပုံ-အိုဇုန်းအိုမင်းခြင်း၊ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအိုမင်းခြင်း၊ မြင့်မားသောစွမ်းအင်ရောင်ခြည်နှင့်လျှပ်စစ်အိုမင်းခြင်းနှင့်ဓာတုမီဒီယာအိုမင်းခြင်းအတွက်။
၄။ ရော်ဘာဒြပ်ပေါင်းအမျိုးမျိုးအတွက် လေပူဖြင့်အိုမင်းခြင်းစမ်းသပ်မှုအတွက် မည်သည့်အပူချိန်အဆင့်ကို ရွေးချယ်သင့်သနည်း။
သဘာဝရော်ဘာအတွက် စမ်းသပ်အပူချိန်မှာ များသောအားဖြင့် 50~100℃ ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတုရော်ဘာအတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် 50~150℃ ဖြစ်ပြီး၊ အထူးရော်ဘာအချို့အတွက် စမ်းသပ်အပူချိန်မှာ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ နိုက်ထရိုက်ရော်ဘာကို 70~150℃ တွင် အသုံးပြုပြီး ဆီလီကွန်ဖလိုရင်းရော်ဘာကို ယေဘုယျအားဖြင့် 200~300℃ တွင် အသုံးပြုပါသည်။ အတိုချုပ်ပြောရလျှင် ၎င်းကို စမ်းသပ်မှုအရ ဆုံးဖြတ်သင့်သည်။